Cięcie jabłoni pod zbiór mechaniczny zyskuje na znaczeniu. Koszty pracy rosną. Pracowników sezonowych brakuje. Dlatego sadownicy coraz częściej sięgają po całorzędowe kombajny do zbioru jabłek, takie jak FELIX Z.
Czy każdy sad da się dostosować do takiego systemu? Jak powinno wyglądać zimowe cięcie, by zapewnić skuteczny zbiór?
Odpowiedzi szukaliśmy w sadzie wdrożeniowo-doświadczalnym w Lubelskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Końskowoli. To tam prowadzono zimowe cięcie jabłoni przygotowanych do zbioru kombajnowego. W temat wprowadził nas mgr inż. Sebastian Balant, specjalista ds. sadownictwa z LODR.
Rozmawiał Krystian Wejman – specjalista ds. sprzedaży WEREMCZUK FMR
Dlaczego zimowe cięcie jabłoni jest kluczowe?
SB: Mamy okres zimowy, czyli najlepszy, podstawowy okres do cięcia drzew ziarnkowych (…)Przeprowadzane jest właśnie zasadnicze cięcie zimowe. który polega przede wszystkim na prześwietlaniu korony i formowaniu korony.
Cięcie zasadnicze obejmuje:
- prześwietlanie korony,
- formowanie docelowego kształtu drzewa,
- usuwanie starego, mało produktywnego drewna,
- cięcie sanitarne (usuwanie pędów chorych, uszkodzonych, porażonych przez choroby bakteryjne czy zgorzele).
W przypadku sadu 15-, a nawet 25–30-letniego, szczególnego znaczenia nabiera odmładzanie drzew. Najbardziej produktywne jest drewno 2–3-letnie. Pędy starsze niż 3–4 lata powinny być systematycznie usuwane, aby zrobić miejsce dla młodych, silnych przyrostów.
Jeżeli chcemy dostosować sad jabłoniowy pod zbiór mechaniczny całorzędowym kombajnem to musimy zwrócić szczególną uwagę na geometrię samego kombajnu.
Cięcie jabłoni pod zbiór mechaniczny – najważniejsze zasady
Przystosowanie sadu do zbioru jabłek kombajnem całorzędowym wymaga zachowania ściśle określonych parametrów.
- Minimalna wysokość owocowania
Dolne partie korony muszą znajdować się minimum 50 cm nad poziomem gruntu.
Jeżeli owoce będą zbyt nisko:
- nie zostaną zebrane przez maszynę,
- lub spadną na ziemię podczas pracy kombajnu.
- Szerokość korony
Konary wychodzące w międzyrzędzia nie powinny przekraczać 40 cm od osi przewodnika.
Oznacza to, że:
- maksymalna szerokość całej korony to około 80 cm,
- drzewo powinno tworzyć wąską, zwartą „ścianę owoconośną”.
- Maksymalna wysokość drzewa
Drzewa przeznaczone do zbioru mechanicznego prowadzi się do wysokości około 3,5 m – zgodnie z parametrami technicznymi kombajnu FELIX Z.
Jakie pędy należy usuwać?
Podczas zimowego cięcia pod zbiór mechaniczny należy:
- usuwać „wilki” (pędy rosnące pionowo),
- wycinać pędy rosnące pod zbyt ostrym kątem,
- eliminować stare i zbyt grube konary,
- nie dopuszczać do nadmiernego zagęszczenia korony,
- zachować wcześniej przyjęty system prowadzenia (np. wrzeciono, korona osiowa).
Kluczowe jest, aby nie zmieniać systemu formowania w trakcie prowadzenia sadu – jedynie konsekwentnie go utrzymywać.
Cięcie mechaniczne jako wsparcie
W sadach towarowych coraz częściej wykorzystuje się cięcie mechaniczne (listwy tnące, piły konturowe). Choć jest ono nieselektywne, pozwala szybko uformować równą ścianę owoconośną.
Następnie wykonuje się:
- korektę ręczną,
- usunięcie chorych i zbyt grubych pędów,
- kontrolę wysokości przewodnika.
Takie połączenie metod znacząco przyspiesza pracę i ułatwia późniejszy zbiór kombajnowy.
Czy konstrukcja sadu ma znaczenie?
Na sadzie LODR drzewa prowadzone są przy konstrukcji z betonowych słupów i drutów rozciągniętych wzdłuż rzędów. Taki system:
- nie przeszkadza w zbiorze całorzędowym,
- stabilizuje drzewa,
- ułatwia utrzymanie ściany owoconośnej
Czy zbiór mechaniczny jabłek obniża plonowanie?
SB: Po pierwszym przejeździe mieliśmy taką obawę, że może będzie problem z zawiązywaniem pąków kwiatowych, ale przeszliśmy, zobaczyliśmy, nic tam się nie działo. Na drugi rok zawiązanie owoców było na takim samym poziomie jak i rok wcześniej, także tutaj nic się nie dzieje.
W praktyce, po odpowiednim dostosowaniu sadu:
- nie zaobserwowano spadku zawiązywania pąków kwiatowych,
- plonowanie w kolejnych latach utrzymywało się na podobnym poziomie.
Oznacza to, że nawet starsze kwatery – mające 25–30 lat – mogą zostać skutecznie przystosowane do zbioru mechanicznego, bez negatywnego wpływu na produktywność.
Jak dostosować stary sad do zbioru kombajnowego?
SB: Ta kwatera jest bardzo stara. Ma około 25-30 lat. To jest najstarsza kwatera u nas w sadzie. No i jak widać nie przeszkadzało to, żeby też przeprowadzić tutaj zbiór mechaniczny.
Podsumowując, konieczne jest:
- Mocne cięcie odmładzające.
- Usunięcie wszystkich starych konarów.
- Ograniczenie szerokości korony w międzyrzędziach.
- Obniżenie wysokości drzew do parametrów technicznych maszyny.
- Uformowanie jednolitej ściany owoconośnej.
Przy zachowaniu tych zasad praktycznie każdy sad można przystosować do zbioru mechanicznego.
Gdzie zobaczyć zbiór mechaniczny w praktyce?
Sad wdrożeniowo-doświadczalny w Lubelskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Końskowola jest otwarty dla zainteresowanych sadowników. Organizowane są dni otwarte, ale istnieje również możliwość indywidualnego kontaktu i obejrzenia plantacji po wcześniejszym uzgodnieniu.
Cięcie jabłoni pod zbiór mechaniczny – inwestycja w przyszłość sadu
Mechanizacja zbioru to nie chwilowy trend, lecz realna odpowiedź na wyzwania rynku pracy i rosnące koszty produkcji. Odpowiednie zimowe cięcie jabłoni, utrzymanie właściwej geometrii korony oraz systematyczne odmładzanie drzew pozwalają bezpiecznie przejść z systemu ręcznego na kombajnowy.
Dobrze przygotowany sad:
- zachowuje wysoką produktywność,
- umożliwia szybki zbiór,
- redukuje koszty pracy,
- zwiększa konkurencyjność gospodarstwa.
Zainteresował Cię ten temat? Potrzebujesz więcej informacji? Chcesz zobaczyć kombajn w pracy?
Zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami. Chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.
